Samræmd viðbragðsáætlun lítur dagsins ljós

November 10, 2022

Föstudaginn 5. nóvember kynnti Sigurbjörg Sigurpálsdóttir, samskiptaráðgjafi íþrótta- og æskulýðsstarfs, samræmda viðbragðsáætlun fyrir íþrótta- og æskulýðsstarf. Um er að ræða leiðbeinandi áætlun til að styðja þau sem standa fyrir slíkri starfsemi þegar upp koma atvik eða áföll í félagsstarfinu. Viðbragðsáætlunin tekur við af þeirri sem Æskulýðsvettvangurinn setti sér að fylgja árið 2018 og byggir ofan á þá áætlun.

„Við erum að stuðla að bættu öryggi, erum að vinna gegn ofbeldi og mismunun og erum að sýna ábyrgð okkar gagnvart samfélaginu. Þessi sameiginlega áætlun gerir það að verkum að öll félög geta notið leiðsagnar og stuðnings í glímunni við þau mál sem koma upp,‟ segir Sigurbjörg Sigurpálsdóttir, samskiptaráðgjafi íþrótta- og æskulýðsstarfs.

Viðstödd kynninguna voru fulltrúar þeirra félaga sem komu að gerð viðbragðsáætlunarinnar, Ásmundur Einar Daðason, barna- og menntamálaráðherra, sérfræðingar ráðuneytisins ásamt þeim Lárusi Blöndal, forseta ÍSÍ, skátahöfðingjanum Hörpu Ósk Valgeirsdóttur og Jóhanni Steinari Ingimundarsyni, formanni UMFÍ.

Margsannað mikilvægi viðbragðsáætlunar

Skátarnir hófu vinnu að viðbragðsáætlun árið 2010 og kom fyrsta útgáfa hennar út 2011. Hún var uppfærð tvisvar, 2013 og 2015, en árið 2018 var hún bæði uppfærð og tekin upp á víðari vettvangi Æskulýðsvettvangsins  sem sú áætlun sem þau samtök settu sér að fylgja í þeim málum sem hún náði til. Það var á stefnu að sú áætlun yrði endurskoðuð og uppfærð árið 2020 en um sama leiti nálgaðist embætti samskiptaráðgjafa samtökin um að taka þátt í að gera samræmda áætlun og var því átaki tekið fagnandi. Enda hafa skátarnir ásamt samtökunum sem mynda Æskulýðsvettvanginn löngum talað af reynslu fyrir mikilvægi þess að hafa til staðar viðbragðsáætlun sem tryggir fagleg og samkvæm viðbrögð í hinum ýmsu atvikum óháð því hver á í hlut og á hvaða vettvangi atvikið verður.

Viðbragðsáætlunin byggir því ofan á þær góðu áætlanir sem voru til fyrir. Í henni er því að finna hvernig félög bregðist við ofbeldi af nokkru tagi, agabrotum, slysum, sjúkdómum, málum sem ber að tilkynna barnavernd og ýmsu sem áður var að finna í áætluninni en nú af enn meiri nákvæmni. En nú er þar líka að ýmsa nýja kafla um hvernig félög búa til öruggt umhverfi m.t.t. inngildingar, hinseginleika og fjölmenningar ásamt viðbrögðum við fordómum í félagsstarfi. Þá er einnig að finna nýjan kafla um andlega líðan og viðbrögð við atvikum sem geta komið upp tengt því.

„Þessi áætlun telur til flestra þeirra atvika sem við teljum að geti komið upp í íþrótta- og æskulýðsstarfi,‟ sagði Sigurbjörg og taldi upp sem dæmi handleggsbrot á æfingu, barnaverndartilkynningu sem þurfi að senda út, kynferðisbrot eða annað sem getur komið upp í starfi íþrótta- og æskulýðsfélaga.

„Þarna eru leiðbeiningar sem leiða félögin áfram. Stuðningur við það er svo hjá samskiptaráðgjafa,‟ bætti Sigurbjörg við og hvatti forráðafólk í öllum íþrótta og æskulýðsfélögum landsins til að sækja viðbragðsáætlunina, birta hana á heimasíðum sínum eða setja hlekki á miðla.

„Ekki síst þarf að kynna hana fyrir sínu starfsfólki, stjórnum, sjálfboðaliðum, þátttakendum og forsjáraðilum og bara öllum sem þetta við kemur.“

Sögulegt samstarf!

Vinna að viðbragðsáætluninni hefur staðið yfir í tvö ár, en stuttu eftir að embætti samskiptaráðgjafa var sett á fót var leitað til hagaðila á vettvangi íþrótta- og æskulýðsstarfs um að koma að þessari vinnu. Að borðinu komu samtökin sem mynda Æskulýðsvettvanginn þ.e. Bandalag íslenskra skáta, KFUM/KFUK, Landsbjörg, Ungmennafélag Íslands ásamt íþróttabandalagi Reykjavíkur og Íþrótta- og ólympíusamband Íslands. Sigurgeir B. Þórisson erindreki BÍS sat í vinnuhópnum fyrir hönd skátanna.

Innleiðingarstarf framundan og áframhaldandi framþróun

Bandalag íslenskra skáta fer nú af stað með innleiðingu nýrrar áætlunar, það mun fela í sér kynningar á innihaldi nýrrar áætlunar ásamt þjálfunar í notkun hennar á foringjanámskeiðum BÍS og á Skátaþingi 2023.

Reynslan hefur líka sýnt að vinnu sem þessari er aldrei lokið að fullu. Það er mikilvægt að hafa áætlanir og að starfa eftir þeim en síðan þarf að rýna í reynsluna af þeim viðbrögðum og nota hana til að gera verkfærin og ferlana enn betri til framtíðar.

Nálgast viðbragðsáætlun

Nýlegar færslur
By Halldóra Skátarnir June 24, 2026
Námskeið í Georgíu: „Not all classrooms have four walls“
June 18, 2026
Hið árlega Drekaskátamót var haldið um helgina 5.-7. júní á Úlfljótsvatni. Þangað mættu yfir 200 vaskir drekaskátar en það eru skátar á aldrinum sjö til níu ára. Þau komu víðsvegar að og öll með það sameiginlega markmið að njóta samverunnar í undralandinu við Úlfljótsvatn og finna hinn umtalaða fjársjóð sem á víst að vera falin við vatnið. Þema ársins var nefnilega sjóræningjar og mátti sjá sjóræningja á öllum aldri bregða á leik með króka, hatta og leppa. Þrátt fyrir úrhellið sem lagðist yfir mótssvæðið voru börnin með kátínuna í fyrirrúmi og gleðin skein í gegn, enda hvergi betra að vera en í skátaútilegu! Eftir að öll voru búin að tjalda og koma sér fyrir á föstudagskvöldi var mótið sett. Mikil tilhlökkun var í þáttakendum sem sungu og dönsuðu fram á kvöld. Eftir kakó og kex komu öll sér á endanum í ró og kúrðu inni í tjaldi á meðan næturregnið helltist yfir tjaldbúðina. Á dagskrá var ýmislegt spennandi í boði en þar má helst nefna klifur í stærsta útiklifurturni landsins, bogfimi, hoppukastala, báta og heimsókn í Skátasafnið. Rigningin var greinilega ekki nóg busl fyrir sum þar sem mikill fjöldi skellti sér í vatnasafaríið og blotnaði meira, ef það var hægt! Um kvöldið var síðan haldin kvöldvaka í fallegu rjóðri með útsýni yfir vatnið og Botnssúlur í fjarska. Á þessum fallegu sumarkvöldvökum finnur maður skátaandan svífa í loftinu, snarkið í varðeldinum, gítarspil, hlátur og skátasöngvarnir sungnir í fallegum kór sáttra skáta. Eftir kvöldvökuna var farið í næturleik þar sem krakkarnir þurftu að sinna hinum ýmsu verkefnum eins og að mynda mannlegan píramída, semja lag, leysa gátur og hlaupa fram og til baka yfir heilu túnin. Að loknum næturleik var komið að kakóstund og ró. Ofur þreyttir kroppar eftir ærslaleik dagsins kúrðu í tjaldbúðinni og mátti heyra himbrima parið úti á vatni góla í kyrrðinni. Á sunnudagsmorgni heilsaði sólin loks almennilega upp á okkur hér við Úlfljótsvatn og skein svoleiðis gleðin úr litlu skátahjörtunum. Fyrir hádegi fóru öll í dagskrá og mótinu síðan slitið með stæl. Ekki sást annað en að börnin, foringjar, foreldrar og starfsfólk hafi notið sín í botn og séu sátt með helgina. Við í mótsstjórn erum allavegana mjög sátt með helgina og þökkum fyrir frábært Drekaskátamót! Fyrir hönd mótsstjórnar, Eva Rut Mótsstjórn, Birta Dís, Dagur Sverris, Eva Rut, Freyja Björgvins, Júlía Dögg, Silja Líf og Viktor Nói
June 1, 2026
Gleði og eftirvænting ríkti meðal skáta sem lögðu leið sína að Úlfljótsvatni laugardaginn 9. maí síðastliðinn. Þar fór fram Fjölskylduskátadagur sem Fossbúar skipulögðu. Á dagskránni voru meðal annars stafaratleikur, skátabingó og fjölbreyttir samvinnuleikir sem nutu mikilla vinsælda. Dagurinn endaði á skemmtilegri söngstund þar sem hreyfisöngvar settu svip sinn á stemninguna. Að sjálfsögðu var einnig boðið upp á hefðbundinn drekkutíma með kexi og kakói. Þátttakendur skemmtu sér vel og skipuleggjendur voru afar sátt við hvernig dagurinn heppnaðist.
April 29, 2026
Skátaþing var haldið í Brekkuskóla á Akureyri 10.-12. apríl síðastliðinn. Harpa Ósk Valgeirsdóttir, Skátahöfðingi setti þingið og ávarpaði þingheim en um 120 manns sóttu setninguna. Í ávarpi sínu lagði Harpa áherslu á að skátastarf sé einkar viðeigandi og mikilvægt fyrir ungmenni í tækniveröld nútímans og þá aðför sem æskulýðsfélög finna fyrir þar sem verið er að strika þau út úr skipuritum stjórnvalda sem virðast í auknum mæli einblína eingöngu á íþróttir. Skátahreyfingin þarf að standa saman, vera sýnileg og segja frá gildum sínum. Þá hvatti Harpa þingheim til að taka virkan þátt í dagskrá þingsins og kynnast svæðinu en Landsmót skáta verður haldið á Hömrum í sumar. Þá voru einnig góðir gestir viðstaddir og skemmtilegar kynningar í pontu. Kosningar í stjórn og ráð voru með nokkuð einföldu sniði þetta árið þar sem sjálfkjörið var í öll embætti og fagnað var með lófaklappi. Vegna frestunar á Skátaþingi vegna veðurs var brugðið á það ráð að prufukeyra rafræna þátttöku sem tókst nokkuð vel til. Örlitlir tæknilegir hnökrar áttu sér stað en það verður að teljast eðlilegt svona í fyrstu tilraun. Laugardagurinn hófst á hefðbundnum fundarstörfum þar sem farið var yfir ársskýrslu BÍS, starfsáætlun, ársreikninga og fjárhagsáætlun. Þá var komið að lagabreytingum en aðeins ein slík barst fyrir þingið og var það því afgreitt fljótt ásamt ályktun um að breyta heiti aldursbilsins Eldri skátar í Vættarskátar. Góðar og gagnlegar umræður áttu sér þó stað og góður andi var á þinginu. Eftir hádegi á laugardegi var boðið upp á smiðjur um nýja stefnu BÍS en undirbúningsvinna hefur verið í gangi allt frá síðasta Skátaþingi. Lagt var til yfirheitið Öll börn á Íslandi hafi kost á framúrskarandi skátastarfi og að grunnstoðir stefnunnar verði aðgengileiki, stuðningur og gæði. Boðið var upp á þrjár smiðjur þar sem markmiðið var að veita fólki innblástur um hvað skátar vilji sjá gert í undirflokkum stefnunnar. Rætt var um aðgengileika í skátastarfi, hver grunnur skátastarfs er og hvaða áhrif skátastarf getur haft í samfélaginu. Góð þátttaka var í smiðjunum og verður gaman að vinna úr þeim hugmyndum sem þarna komu fram í nýrri stefnu næstu árin. Á sunnudeginum var haldið á Hamra þar sem Skátagildið Kvistur, mótsstjórn og starfsfólk Hamra tóku vel á móti hópnum. Hópurinn gekk um svæðið í snjókomu, fékk kynningu á svæðinu og hvernig því verður skipt á Landsmóti. Óvænt snjókast brast út á miðri leið og má sjá að fólk skemmti sér konunglega. Endað var í pylsupartý áður en fólk hélt heim á leið.
April 11, 2026
Skátaþing sett á Akureyri

Share this article