Samræmd viðbragðsáætlun lítur dagsins ljós

November 10, 2022

Föstudaginn 5. nóvember kynnti Sigurbjörg Sigurpálsdóttir, samskiptaráðgjafi íþrótta- og æskulýðsstarfs, samræmda viðbragðsáætlun fyrir íþrótta- og æskulýðsstarf. Um er að ræða leiðbeinandi áætlun til að styðja þau sem standa fyrir slíkri starfsemi þegar upp koma atvik eða áföll í félagsstarfinu. Viðbragðsáætlunin tekur við af þeirri sem Æskulýðsvettvangurinn setti sér að fylgja árið 2018 og byggir ofan á þá áætlun.

„Við erum að stuðla að bættu öryggi, erum að vinna gegn ofbeldi og mismunun og erum að sýna ábyrgð okkar gagnvart samfélaginu. Þessi sameiginlega áætlun gerir það að verkum að öll félög geta notið leiðsagnar og stuðnings í glímunni við þau mál sem koma upp,‟ segir Sigurbjörg Sigurpálsdóttir, samskiptaráðgjafi íþrótta- og æskulýðsstarfs.

Viðstödd kynninguna voru fulltrúar þeirra félaga sem komu að gerð viðbragðsáætlunarinnar, Ásmundur Einar Daðason, barna- og menntamálaráðherra, sérfræðingar ráðuneytisins ásamt þeim Lárusi Blöndal, forseta ÍSÍ, skátahöfðingjanum Hörpu Ósk Valgeirsdóttur og Jóhanni Steinari Ingimundarsyni, formanni UMFÍ.

Margsannað mikilvægi viðbragðsáætlunar

Skátarnir hófu vinnu að viðbragðsáætlun árið 2010 og kom fyrsta útgáfa hennar út 2011. Hún var uppfærð tvisvar, 2013 og 2015, en árið 2018 var hún bæði uppfærð og tekin upp á víðari vettvangi Æskulýðsvettvangsins  sem sú áætlun sem þau samtök settu sér að fylgja í þeim málum sem hún náði til. Það var á stefnu að sú áætlun yrði endurskoðuð og uppfærð árið 2020 en um sama leiti nálgaðist embætti samskiptaráðgjafa samtökin um að taka þátt í að gera samræmda áætlun og var því átaki tekið fagnandi. Enda hafa skátarnir ásamt samtökunum sem mynda Æskulýðsvettvanginn löngum talað af reynslu fyrir mikilvægi þess að hafa til staðar viðbragðsáætlun sem tryggir fagleg og samkvæm viðbrögð í hinum ýmsu atvikum óháð því hver á í hlut og á hvaða vettvangi atvikið verður.

Viðbragðsáætlunin byggir því ofan á þær góðu áætlanir sem voru til fyrir. Í henni er því að finna hvernig félög bregðist við ofbeldi af nokkru tagi, agabrotum, slysum, sjúkdómum, málum sem ber að tilkynna barnavernd og ýmsu sem áður var að finna í áætluninni en nú af enn meiri nákvæmni. En nú er þar líka að ýmsa nýja kafla um hvernig félög búa til öruggt umhverfi m.t.t. inngildingar, hinseginleika og fjölmenningar ásamt viðbrögðum við fordómum í félagsstarfi. Þá er einnig að finna nýjan kafla um andlega líðan og viðbrögð við atvikum sem geta komið upp tengt því.

„Þessi áætlun telur til flestra þeirra atvika sem við teljum að geti komið upp í íþrótta- og æskulýðsstarfi,‟ sagði Sigurbjörg og taldi upp sem dæmi handleggsbrot á æfingu, barnaverndartilkynningu sem þurfi að senda út, kynferðisbrot eða annað sem getur komið upp í starfi íþrótta- og æskulýðsfélaga.

„Þarna eru leiðbeiningar sem leiða félögin áfram. Stuðningur við það er svo hjá samskiptaráðgjafa,‟ bætti Sigurbjörg við og hvatti forráðafólk í öllum íþrótta og æskulýðsfélögum landsins til að sækja viðbragðsáætlunina, birta hana á heimasíðum sínum eða setja hlekki á miðla.

„Ekki síst þarf að kynna hana fyrir sínu starfsfólki, stjórnum, sjálfboðaliðum, þátttakendum og forsjáraðilum og bara öllum sem þetta við kemur.“

Sögulegt samstarf!

Vinna að viðbragðsáætluninni hefur staðið yfir í tvö ár, en stuttu eftir að embætti samskiptaráðgjafa var sett á fót var leitað til hagaðila á vettvangi íþrótta- og æskulýðsstarfs um að koma að þessari vinnu. Að borðinu komu samtökin sem mynda Æskulýðsvettvanginn þ.e. Bandalag íslenskra skáta, KFUM/KFUK, Landsbjörg, Ungmennafélag Íslands ásamt íþróttabandalagi Reykjavíkur og Íþrótta- og ólympíusamband Íslands. Sigurgeir B. Þórisson erindreki BÍS sat í vinnuhópnum fyrir hönd skátanna.

Innleiðingarstarf framundan og áframhaldandi framþróun

Bandalag íslenskra skáta fer nú af stað með innleiðingu nýrrar áætlunar, það mun fela í sér kynningar á innihaldi nýrrar áætlunar ásamt þjálfunar í notkun hennar á foringjanámskeiðum BÍS og á Skátaþingi 2023.

Reynslan hefur líka sýnt að vinnu sem þessari er aldrei lokið að fullu. Það er mikilvægt að hafa áætlanir og að starfa eftir þeim en síðan þarf að rýna í reynsluna af þeim viðbrögðum og nota hana til að gera verkfærin og ferlana enn betri til framtíðar.

Nálgast viðbragðsáætlun

Nýlegar færslur
February 26, 2026
Helgina 6.-8. febrúar útskrifuðust 9 skátar úr Gilwell leiðtogaþjálfuninni og fengu einkennin sín afhent við hátíðlega stund í Gilwell skálanum. Skátarnir eru á aldrinum 22-46 ára og koma úr 3 félögum en að þessu sinni var stór hópur frá skátafélaginu Hraunbúum að útskrifast. Hópnum var skipt í flokka í upphafi þjálfunarinnar sem héldust út alla þjálfunina og hjálpuðust að við að leysa hin ýmsu verkefni sem á vegi þeirra varð. Gilwell leiðtogaþjálfunin er fyrir fullorðna skáta sem vilja efla sig sjálf sem leiðtoga og halda áfram að leiða skátastarf í landinu. Hópurinn hefur lokið 10 daga leiðtogaþjálfun, sem er skipt í 3 hluta, og unnið að metnaðarfullu lokaverkefni. Fyrsti hluti ævintýrisins var í júní þegar tjaldbúð var reist á Úlfljótsvatni í 5 daga, næst hittist hópurinn yfir helgi í nóvember og var svo síðasti hlutinn haldinn í upphafi febrúar. Hápunktur helgarinnar var þegar skátarnir kynntu lokaverkefnin sín fyrir hópnum en þau hafa unnið að þeim allt frá fyrsta hluta í júní. Um helgina var einnig hópur af skátum sem taka þátt í framhalds Gilwell leiðtogaþjálfuninni til að fá þriðju eða fjórðu perluna sína. Framhalds Gilwell hópurinn var á annari helgi í sinni þjálfun en gert er ráð fyrir lengra ferli fyrir þau þar sem verkefnin þeirra eru stærri og þurfa að ná til skátahreyfingarinnar allrar. Stefnt er að útskrift framhalds Gilwell hópsins á komandi ári og hlökkum við til að fylgjast með þeim klára sína vegferð. Til hamingju með áfangann öll! 
February 26, 2026
Afmælisþing
February 20, 2026
Aðalfundur Útilífsmiðistöðvar skáta á Úlfljótsvatni (ÚSÚ) verður haldinn miðvikudaginn 18. mars 2026 kl. 20:00 í sal Skátamiðstöðvarinnar, Hraunbæ 123. Á dagskrá eru hefðbundin aðalfundarstörf. 1. Kosning fundarstjóra og fundarritara 2. Skýrsla stjórnar lögð fram 3. Reikningar lagðir fram til samþykktar 4. Lagabreytingar 5. Samþykktir Úlfljótsvatns  6. Önnur mál Hér er hlekkur á fjarfund.
February 13, 2026
Helgina 23.-25. janúar var haldið tíunda Vetrarmót Reykjavíkurskáta í Útilífsmiðstöð skáta á Úlfljótsvatni. Þema mótsins var Ólympíuleikarnir og snerist helgin að miklu leiti um keppnir í allskyns skátaþrautum. Mótið var skipulagt og haldið í sameiningu Reykjavíkurfélaganna og voru þau sex skátafélög sem sendu fulltrúa í ár frá Árbúum, Garðbúum, Landnemum, Skjöldungum, Vogabúum og Ægisbúum. 130 Skátar tóku þátt í helginni og voru um 30 af þeim sjálfboðaliðar sem gerðu helgina ævintýralega. Þátttakendur sem tóku þátt í mótinu voru á aldursbilunum fálkaskátar, dróttskátar og rekkaskátar. Skátarnir mættu hressir á föstudagskvöldi og skelltu sér beint í það að koma sér fyrir í herbergjum og tjöldum. Merkilegt var þó að í JB þar sátu nokkur tóm herbergi því um 30 skátar gistu úti í tjaldi og aldrei hafa jafn margir gist úti á vetrarmóti. Veður aðstæður voru mjög góðar fyrir tjöldun með engum snjó og kringum frostmark alla helgina. Haukur Landnemi hannaði nýtt merki sem gefið var fyrir alla þá sem gistu úti á mótnu. Merkið heldur áfram næstu ár og er um að gera fyrir alla skáta að reyna á tjaldgistingu á komandi vetrarmótum. Á setningu mótsins kom Jón Andri hlaupandi með kyndla til þess að kveikja á Ólympíska eldinum. Guðjón Orri og Kjartan Árbúar tóku að sér vekja tjaldsvæðið með pott, sleif og sírenum á laugardagsmorgni. Fálkaskátar mættu á svæðið í dagsferð á laugardagi og fóru beint í klassíska Víkingaleika, eftir hádegi tóku þau göngu upp að krossi og byrjaði svo liða keppni þar sem þau kepptu í klifri, bogfimi og skátadulmáli. Þau tóku þátt í dagskrá fram að kvöldvöku þar sem sigurvegarar voru tilkynntir. Dróttskátar tóku þátt í liðakeppni þar sem keppt var í hraða og hæfnisþrautum allan daginn. Dagskráin innihélt meðal annars klifur, bogfimi, að súrra, drumba drátt og hvaða flokkur er fljótastur að kveikja bál. Allir flokkarnir stóðu sig með prýði og geta skátafélögin verið stolt af sínum skátum á Ólympíuleikum vetrarmóts. Rekkaskátar tóku þátt í liðakeppni skipulögð af Daníel Þresti, Árbúa sem gaf hverjum flokki gott frelsi til þess að njóta og gera allt sem þeim langaði til. Dagskráin innihélt blað með fullt af áskorunum meðal annars göngu í kringum Úlfljótsvatn, gista upp á fjalli og elda kjötsúpu á opnum eldi. Rekkaskátarnir nutu þess mjög vel og kláruðu margar af erfiðustu þrautunum með sóma. Þórir Snær stýrði kvöldvöku sem haldin var í lautinni við KSÚ með opnum varðeldi. Fullt af skemmtilegum skemmtiatriðum frá öllum aldursbilum voru tekinn. Túri gerði sína vinsælu kökur, snúða og kakó sem kláruðust alveg. Um kvöldið tók við kvöldleikur sem Laura skipulagði og stýrði. Leikurinn bætti töfrum inn í Ólympíuleikana þar sem krakkarnir gerðu þrautir til þess að fá til baka kunnáttu sína í því að kveikja eld eftir að töframaður bæði stal eldinum og lét okkur öll gleyma hvernig maður á að kveikja eld. Kvöldmaturinn á laugardagskvöldi var í raun hátíðarkvöldverður þar sem Túri eldaði hamborgarhrygg sem var í uppáhaldi hjá öllum. Á sunnudeginum var vaknað og pakkað öllu í tæka tíð fyrir stórskemmtilega flaggaðu trönufánann (capture the flag með trönum) skipulagt og stýrt af Rafnari og Aroni sem sló svo sannarlega í gegn. Aldís og Samúel eldhús snillingar skelltu í svakalegt pylsupartý með tónlist og dansi. Eftir pylsur tók við skemmtilegur bolta leikur sem Rafnar stýrði og kallar Ultimate brennó. Sá leikur var svo skemmtilegur að erfitt var að stoppa þann leik fyrir slit. Jón Andri vildi ekki einu sinni hætta. Á slitum var tilkynnt sigurvegara dróttskáta og rekkaskáta keppnanna svo fengu allir þátttakendur mótsmerkið sem Haukur Landnemi hannaði. Þeir sem gistu í tjaldi fengu afhent sitt nýja merki. Hvert félag fékk svo þátttöku viðurkenningu sem fararstjórar tóku við. Helgin gekk stórkostlega og fá allir sjálfboðaliðar stórt hrós frá mótstýru sem hefði ekki geta þetta án þeirra. Stórt hrós á Daða Má sem tók glæsilegar myndir. Stórt hrós á Jón Andra sem hljóp um alla helgina að græja allt sem græja þurfti. 
February 2, 2026
Rúmlega þúsund skátar eldri en átján ára koma á alheimsmótskáta sem sjálfboðaliðar. Þau bera ábyrgð á daglegu lífi og almennum rekstri mótssvæðisins og framkvæmd dagskránnar yfir mótið. Aðalhlutverk sjálfboðaliðanna er því að sjá til þess að allt skipulag og framkvæmd mótsins gangi örugglega upp. Eru sjálfboðaliðarnir því lykillinn að árangursríku móti og án sjálfboðaliðanna er ekki hægt að halda alheimsmót. Við hverju máttu búast sem sjálboðaliði mótsins? Þau sem vilja skrá sig sem IST liða á alheimsmót þurfa að vera tilbúin til þess að sinna öllum þeim verkum sem þarf að sinna fyrir mót af þessari stærð. Sum hlutverk geta krafist langs vinnudags eða vinnu á nóttunni og einnig geta sum fengið hlutverk að aðstoða íslenska fararhópinn sérstaklega á mótinu. Að auki verða IST liðar að vera skráðir meðlimir Bandalags íslenskra skáta og verða hluti af íslenska fararhópnum á mótið. Sjálfboðaliðarnir gista á sér sjálfboðaliðasvæði með öðrum sjálfboðaliðum og fararteymum. Á þessu sérsvæði er einnig að finna ýmsir dagskrámöguleikar fyrir sjálfboðaliðanna ásamt eigin matartjaldi þar sem eldað er fyrir sjálfboðaliðanna morgunmat og kvöldmat en hádegismaturinn verður yfirleitt nestirpakki sem þau taka með á sitt vinnusvæði. Skilyrði fyrir sjálfboðaliða Vera orðin 18 ára þegar mótið hefst, 30. júlí 2027. Mæting á mótssvæðið fyrir sjálfboðaliðana er 27./28. júlí 2027 og brottför er 10. ágúst 2027. Geta séð um sig sjálf við fjölbreyttar og krefjandi aðstæður. Hafa getu til þess að vera þrjár vikur í tjaldútilegu við frumstæðar aðstæður og taka þátt í tjaldbúðalífi. Reynsla sjálfboðaliða Reynsla af allskonar aðstæðum, t.d. ólíku hitastigi, svefnvenjum, matarvenjum o.fl. Vera tilbúin til þess að vinna ólík störf og hafa opinn huga gagnvart því að prófa eitthvað nýtt. Hæfni og jákvætt viðmót gagnvart samvinnu með fjölbreyttum, ólíkum og alþjóðlegum hópi fólks. Kostur að hafa verið sjálfboðaliði á skátamóti eða í stjórn skátamóts, starfað í vinnuhópi BÍS, unnið í hóp við krefjandi verkefni eða viðburð. Fræðsla og þjálfun sjálfboðaliða Sjálfboðaliðar mótsins þurfa að fá viðeigandi þjálfun fyrir sín hlutverk og verkefni sem mótið sjálft sér um. Einnig eru ákveðin námskeið sem öll yfir átján ára og koma á einhvern hátt að mótinu þurfa að sækja og geta sýnt fram á vottun eða viðurkenningu um að hafa staðist þau námskeið, eins og t.d. Safe from Harm. Sumar fræðslur og námskeið munu sjálfboðaliðarnir geta nýtt sér áfram eftir Alheimsmótið í eigin lifi og starfsframa. Mótið vonar að sjálfboðaliðarnir nýti sér þá þjálfun og fræðslu sem er í boði til þess að styrkja eigin kunnáttu og getu. Hér er gróf tímalína fyrir sjálfboðaliðana til að miða við fyrir mótið. Mars 2026 – Verkefnalisti fyrir IST gefinn út Maí 2026 – Opnað fyrir almenna fjar-fræðslu fyrir sjálfboðaliða Maí 2026 – Um miðjan maí geta skráðir sjálfboðaliðar byrjað ferlið við að velja sér verkefni Febrúar 2027 – Lokað fyrir umsóknir í að velja verkefni Apríl 2027 – Opinberað hvaða hlutverk sjálfboðaliðarnir fengu. Fjarþjálfun hefst fyrir hlutverkin frá apríl til júní Júlí 2027 – Þjálfun á staðnum þegar sjálfboðaliðarnir mæta á staðinn Skemmtileg og þroskandi upplifun sjálfboðaliða Þrátt fyrir að sjálfboðaliðarnir eru að koma á mótið til þess að gefa frá sér vinnu þá á þessi reynsla líka að vera skemmtileg! Mótið vill tryggja að sjálfboðaliðarnir fái líka tækifæri til að njóta sín og hafa gaman á meðan þau stuðla að velgengni mótsins. IST- upplifunin er hönnuð til að efla, styðja og fagna hverjum sjálfboðaliða og tryggja að tíminn á Jamboree snúist ekki einungis um að sinna skyldum, heldur einnig um að vaxa, læra og skapa minningar. Til að tryggja jákvæða upplifun sjálfboðaliðanna mun mótið leggja áherslu á eftirfarandi þætti: Virk þátttaka Hver sjálfboðaliði fær tækifæri til að velja hlutverk sem fellur að sínu áhugasviði og hæfni. Til að tryggja að öll séu vel undirbúin fyrir hlutverkið verður bæði rafræn fræðsla fyrir mótið og þjálfun þegar komið er á staðinn. Einnig mun mótið senda frá sér gagnleg ráð, mikilvægar upplýsingar og hlýjar móttökur fyrir hvert hlutverk svo öll séu örugg og tilbúin fyrir sín verkefni þegar kemur að mótinu. Stuðningur Á meðan að mótinu stendur verður sífellt boðið upp á tækifæri til náms í gegnum fjölbreyttar fræðslur, vinnustofur og smiðjur. Sem getur nýst sjálfboðaliðunum langt umfram mótið sjálft. Mótið mun vera með sérstakt endurmats kerfi sem gerir sjálfboðaliðunum kleift að deila hugmyndum sínum, áskorunum og koma ráð eða úrbætur til að tryggja að raddir sjálfboðaliðanna fái að heyrast. Viðurkenning Sérstök sjálfboðaliða dagskrá verður til staðar svo sjálfboðaliðar geta skapað sína eigin persónulegu leið í gegnum Jamboree. Sú leið mótast af áhuga þeirra, áskorunum og þekkingu og gerir IST kleift að velja og skapa hluta af sinni eigin upplifun. Fá IST-liðar tækifæri til að uppgötva skemmtilegar, ævintýralegar og gagnvirkar athafnir sem auðga Jamboree-upplifunina, hvort sem þetta er í fyrsta skipti eða í tíunda sinn sem þeir taka þátt sem IST. Hægt er að vinna tvö sjálfboðaliðamerki annars vegar the IST Experience Award sem viðurkennir vinnu, þjálfun og framlag sjálfboðaliða á einstakan hátt. Svo hins vegar The Thank You Programme sem veitir hverjum sjálfboðaliða stafrænt viðurkenningarskírteini, og þeir sem ganga lengra en ætlast er til fá aukið skírteini sem undirstrikar framúrskarandi þjónustu þeirra. Þátttökugjöld IST 535.000,- kr ISK Innifalið í verði: Þátttökugjöld til mótsins - 201.600,- Eftirmótsupplifun í Kraká - 110.500,- Einkenni - 32.000,- Annar kostnaður - 190.900,- Sameiginlegur búnaður og flutningur búnaðar til og frá móti t.d. tjöld fyrir allan fararhópinn, sem hefur ekki verið síðustu mót Fararstjórn og undirbúningsferðir fararstjóra til Póllands Skrifstofu- og ófyrirséður kostnaður

Share this article