26 sæmd forsetamerkinu á 60 ára afmæli þess

November 2, 2025

Í dag veitti frú Halla Tómasdóttir, forseti Íslands, 26 skátum forsetamerkið við hátíðlegar athafnir á Bessastöðum. Þetta er fjölmennasti hópurinn sem hlýtur forsetamerkið síðan árið 2016. Frú Halla Tómasdóttir er verndari skátahreyfingarinnar og veitir forsetamerkið þeim rekkaskátum (16-18 ára) sem hafa stundað metnaðarfullt rekkaskátastarf. Forsetamerkishafarnir Fríða Björg Tómasdóttir, Skátafélaginu Klakki, og Kristófer Njálsson, Skátafélaginu Mosverjum, fluttu ávarp í athöfnunum þar sem þau sögðu frá skátaferli sínum og þeim verkefnum sem þau unnu að í tengslum við forsetamerkisvegferðina.

Í forsetamerkinu sameinast gildi skátahreyfingarinnar um persónulegar framfarir einstaklingsins og þess að gera sitt besta samfélaginu til heilla. Vegferðin að forsetamerkinu er 2-3 ára verkefni sem hvetur skátana til persónulegs vaxtar í gegnum 24 fjölbreytt verkefni sem skátarnir þurfa að vinna að.

Í byrjun vegferðarinnar setja skátarnir sér markmið fyrir rekkaskátastarfið sitt og í lok hennar endurmeta þeir síðan vegferðina. Skátarnir þurfa að ljúka verkefnum úr fjórum verkefnaflokkum: Leiðtogafærni, Skapandi hugur, Heimurinn og umhverfið og Tilveran mín. Til þess að öðlast merkið þurfa skátarnir meðal annars að sækja 5 daga skátamót, ferðast 40 kílómetra á eigin afli, sækja helgarnámskeið í leiðtogaþjálfun og 12 klukkustunda skyndihjálparnámskeið. Að lokum velja skátarnir sér 2 langtímaverkefni sem krefjast virkrar þátttöku þeirra yfir 3-12 mánaða tímabil. Dæmi um þetta eru að vera foringi yngri skáta, taka þátt í skipulagi stórs skátamóts, sitja í stjórn skátafélags, ráði eða vinnuhóp, að taka að sér viðhald skátaheimilis eða skátaskála og margt fleira sem forsetismerkishafar hafa látið sér detta í hug. Hér má lesa nánar um forsetamerkið.

Í ár er 60 ára afmæli forsetamerkisins og síðan merkið var fyrst veitt árið 1965 hafa 1488 skátar verið sæmdir því. Eftir athafnir dagsins var afmæli merkisins fagnað í Jötunheimum, skátaheimili Vífils en þar komu saman nokkrar kynslóðir forsetamerkishafa ásamt öðrum góðum skátum. Elín Richards, forsetamerkishafi 36, ávarpaði gesti veislunnar sem og Jóhanna Björg, forsetamerkishafi nr. 1083 fyrir hönd starfsráðs. Þá fóru Fríða og Kristófer aftur með hugvekjuna sína frá því fyrr um daginn og skátahöfðingi og forsetamerkishafi númer 1000, Harpa Ósk bauð gesti velkomna. 

Hugvekja nýtta forsetamerkishafa

Kristófer: Virðulegi forseti, ágætu skátavinir og aðrir góðir gestir

Það er ekki oft sem maður fær tækifæri líkt þessu, að standa frammi fyrir forseta Íslands, – hvað þá í höfuðstöð hennar þar sem tilefnið er að fagna okkar afreki. Mér finnst því frábært að geta nýtt þessa hugvekju til þess að miðla þakklæti mínu fyrir hönd okkar sem fyrir örfáum mínútum sátum í þessu herbergi með sveittar hendur, ólm í að öðlast þessa fögru nælu og heiðurinn sem henni fylgir. 

Nú sitjum við saman með misslitnar og krumpaðar bækur sem hafa öðlast líf eftir traust verk sitt sem fylgifiskar í verkefnum okkar. Það er mikilvægt að sjá hvernig hver bók endurspeglar fjölbreytnina í persónuleika og vinnubrögðum okkar. Því það er sama fjölbreytnin í huga, sálu og líkama hvers og eins okkar sem kjósa að vinna okkar hlut í að halda skátahreyfingunni lifandi sem málar þennan einstaka lit hennar.

Fríða: Ég hef oft verið spurð hvað það er eiginlega sem við gerum í skátunum. Fólk virðist halda að við séum að kveikja eld og hnýta hnúta alla fundi en öll hér inni vitum við að skátastarfið er svo miklu meira en það. Skátahreyfingin er eina æskulýðshreyfingin, svo ég best viti, sem er með eitt inntökuskilyrði: Að leggja sitt af mörkum til þess að bæta samfélagið. Þótt við kveikjum vissulega marga elda þá áttar maður sig á því að skátastarfið snýst ekki bara um eldinn sjálfann, heldur um það að kveikja eld innra með sér og öðrum. Að verða forvitin, þrautseig, opin fyrir ævintýrum og tilbúin að takast á við áskoranir. Núna, þegar ég stend hér í dag, finnst mér eins og þessi eldur logi aðeins skærar. 

Nú veit ég ekki með ykkur en ég ætla að vera alveg hreinskilin og segja að ég byrjaði ekki í skátunum vegna einhverjar djúprar köllunar til að þjóna samfélaginu eða bjarga heiminum, heldur einfaldlega vegna þess að vinir mínir voru í skátunum og þetta virtist skemmtilegt. Ég held að flest okkar geti samt verið sammála um að það hafi kannski ekki alveg verið fyrsti dagurinn sem breytti lífinu, en einhvern veginn, án þess að maður tók eftir því fór þetta starf að festa rætur í hjartanu mans og varð að gríðarstórum hluta af manni. Það hafa verið ótal skipti þar sem ég hef hugsað ,,af hverju er ég að gera þetta“ hvort sem ég hafi verið í skafrenningi að reyna að tjalda eða á landsmóti blaut alveg inn að beini.

Kristófer: En það eru einmitt þessi augnablik sem kenna manni hvað samvinna og jákvætt hugarfar þýða í raun. 

Fríða: Að þrautseigja þýði ekki að gefast aldrei upp, heldur að halda áfram jafnvel þegar maður þarf að taka smá hlé, draga andann djúpt og reyna aftur. Á milli þess að frjósa, hlæja og reyna að muna hvernig í ósköpunum maður gerir fánahnút, lærir maður eitthvað meira, um sjálfan sig, um aðra og um það hvað það þýðir að standa saman. 

Kristófer: Talandi um samvinnu. Ég myndi segja að ferðin til Kóreu hafi sett mestan svip á ferlið mitt. Ég hafði fjarlægst skátahreyfingunni mikið þegar ég ákvað að slást í fararhópinn okkar á Alheimsmót skáta. Þar upplifði ég eitt, ef ekki besta ævintýri lífs míns. Ég hef aldrei verið hluti af jafn stórum hópi fólks – skáta alls staðar af úr heiminum – jafnvel frá löndum sem ég hafði ekki einu sinni heyrt um. Ég hef aldrei fengið jafn gullið tækifæri til að vera jafn frjáls í anda og þá. Það var endalaust hægt að fíflast í og með fólki. Skemmtilegastir voru Indverjarnir. Þeir kunnu æstustu leikina en sýndu líka yndislega gestrisni sem ég miða nú sjálfur við þegar ég býð fólki heim til mín. Einnig var samheldnin og samvinnan í verki svo einstaklega góð meðal íslenska fararhópsins. Svo góð að ást mín fyrir skátastarfinu vaknaði úr blundi sínum. 

Fríða: Hér í dag eru líka mörg kunnugleg andlit úr ferðinni. Saman sköpuðum við ógleymanlegar minningar og erum nú aftur saman komin til að deila öðrum merkum áfanga í lífi okkar. 

Kristófer: Skátastarfið er svo sannarlega ólgandi sjór. Í því myndast vinabönd og upplifanir sem annað hvort haldast eða enda en öldurnar draga mann alltaf aftur til minninganna. Eins og í dag hafa þær dregið okkur saman til að heiðra allar þær einstöku minningar sem við höfum myndað saman eða sér.

Fríða: Það er eitthvað alveg einstakt við það hvað skátarnir draga fram það besta í fólki. Maður hittir fullt af mismunandi einstaklingum í skátunum en ég held að ég geti fullyrt það að fólkið í skátunum er eitt það besta og skemmtilegasta sem ég hef nokkurn tímann hitt. Ég hef bæði eignast nýja vini og tengst þeim ég átti fyrir á hátt sem erfitt er að útskýra. Þetta er fólkið sem hlær með manni, stundum að manni en hjálpar manni samt alltaf á fætur sem minnir okkur á það hvers vegna þetta er allt þess virði. 

Í ár fagnar forsetamerkið 60 ára afmæli. Það er svolítið sérstök tilfinning að standa hér í dag og hugsa til allra 1473 forsetamerkishafana sem hafa staðið hér á undan mér. 60 ár af skátum sem hafa tekið við þessu merkilega merki, hver og einn með sína sögu, sín ævintýri og sínar áskoranir. Þó tíminn hafi breyst, þá held ég að kjarninn sé sá sami. Við höfum öll á okkar hátt, lofað því sama: Að leggja okkar að mörkum í samfélaginu, að sýna gott fordæmi og að lifa eftir skátalögunum. 

Kristófer: Eða eins og Baden Powell orðaði það “Gerum okkar besta til að skilja við heiminn örlítið betri en þegar við komum í hann.”

Fríða: Það er fallegt að hugsa til þess að við erum nú orðinn hluti af þessum hópi, þessari keðju fólks sem sér til þess að skátaandinn lifi áfram, hvort sem það er meðvitað eða ekki. Forsetamerkið er nefnilega ekki bara viðurkenning fyrir það sem við höfum gert, heldur áminning um að halda áfram að lifa eftir skátalögunum. Að halda áfram að vera forvitin, hjálpsöm og hugrökk. Kæru skátar, innilega til hamingju með þetta afrek. Munið að forsetamerkið er ekki lokaverkefni, heldur byrjun á nýjum kafla.

 

Skátar úr 9 félögum

Eftirfarandi rekkaskátar úr 9 skátafélögum hlutu forsetamerkið á Bessastöðum 2. nóvember 2025 og bættust í hóp 1488 forsetamerkishafa frá upphafi.

Úr Árbúum:
Daníel Þröstur Pálsson

Úr Faxa:
María Fönn Frostadóttir

Úr Fossbúum:
Vigdís Jóna Árnadóttir

Úr Hraunbúum:
Dagný Lind Pálsdóttir
Inga Dís Guðjónsdóttir
Logi Friðriksson

Úr Klakki
Anton Bjarni Bjarkason
Anton Dagur Björgvinsson
Ásbjörn Garðar Yngvason
Birkir Kári Gíslason
Birkir Kári Helgason
Fríða Björg Tómasdóttir
Hörður Andri Baldursson
Snædís Hanna Jensdóttir

Úr Kópum:
Eva Rut Tryggvadóttir
Silja Líf Eiðsdóttir

Úr Mosverjum:
Eberg Óttarr Elefsen
Kristófer Njálsson
Pétur Jón Árnason
Unnur Elísa Sigurgísladóttir

Úr Víflum:
Elí Hrönn Hákonar
Helgi Þórir Sigurðsson
Ingvar Jarl Eineborg

Úr Ægisbúum:
Aðalsteinn Ingi
Andri Rafn Ævarsson
Berglind Anna Magnúsdóttir

Nýlegar færslur
February 2, 2026
Rúmlega þúsund skátar eldri en átján ára koma á alheimsmótskáta sem sjálfboðaliðar. Þau bera ábyrgð á daglegu lífi og almennum rekstri mótssvæðisins og framkvæmd dagskránnar yfir mótið. Aðalhlutverk sjálfboðaliðanna er því að sjá til þess að allt skipulag og framkvæmd mótsins gangi örugglega upp. Eru sjálfboðaliðarnir því lykillinn að árangursríku móti og án sjálfboðaliðanna er ekki hægt að halda alheimsmót. Við hverju máttu búast sem sjálboðaliði mótsins? Þau sem vilja skrá sig sem IST liða á alheimsmót þurfa að vera tilbúin til þess að sinna öllum þeim verkum sem þarf að sinna fyrir mót af þessari stærð. Sum hlutverk geta krafist langs vinnudags eða vinnu á nóttunni og einnig geta sum fengið hlutverk að aðstoða íslenska fararhópinn sérstaklega á mótinu. Að auki verða IST liðar að vera skráðir meðlimir Bandalags íslenskra skáta og verða hluti af íslenska fararhópnum á mótið. Sjálfboðaliðarnir gista á sér sjálfboðaliðasvæði með öðrum sjálfboðaliðum og fararteymum. Á þessu sérsvæði er einnig að finna ýmsir dagskrámöguleikar fyrir sjálfboðaliðanna ásamt eigin matartjaldi þar sem eldað er fyrir sjálfboðaliðanna morgunmat og kvöldmat en hádegismaturinn verður yfirleitt nestirpakki sem þau taka með á sitt vinnusvæði. Skilyrði fyrir sjálfboðaliða Vera orðin 18 ára þegar mótið hefst, 30. júlí 2027. Mæting á mótssvæðið fyrir sjálfboðaliðana er 27./28. júlí 2027 og brottför er 10. ágúst 2027. Geta séð um sig sjálf við fjölbreyttar og krefjandi aðstæður. Hafa getu til þess að vera þrjár vikur í tjaldútilegu við frumstæðar aðstæður og taka þátt í tjaldbúðalífi. Reynsla sjálfboðaliða Reynsla af allskonar aðstæðum, t.d. ólíku hitastigi, svefnvenjum, matarvenjum o.fl. Vera tilbúin til þess að vinna ólík störf og hafa opinn huga gagnvart því að prófa eitthvað nýtt. Hæfni og jákvætt viðmót gagnvart samvinnu með fjölbreyttum, ólíkum og alþjóðlegum hópi fólks. Kostur að hafa verið sjálfboðaliði á skátamóti eða í stjórn skátamóts, starfað í vinnuhópi BÍS, unnið í hóp við krefjandi verkefni eða viðburð. Fræðsla og þjálfun sjálfboðaliða Sjálfboðaliðar mótsins þurfa að fá viðeigandi þjálfun fyrir sín hlutverk og verkefni sem mótið sjálft sér um. Einnig eru ákveðin námskeið sem öll yfir átján ára og koma á einhvern hátt að mótinu þurfa að sækja og geta sýnt fram á vottun eða viðurkenningu um að hafa staðist þau námskeið, eins og t.d. Safe from Harm. Sumar fræðslur og námskeið munu sjálfboðaliðarnir geta nýtt sér áfram eftir Alheimsmótið í eigin lifi og starfsframa. Mótið vonar að sjálfboðaliðarnir nýti sér þá þjálfun og fræðslu sem er í boði til þess að styrkja eigin kunnáttu og getu. Hér er gróf tímalína fyrir sjálfboðaliðana til að miða við fyrir mótið. Mars 2026 – Verkefnalisti fyrir IST gefinn út Maí 2026 – Opnað fyrir almenna fjar-fræðslu fyrir sjálfboðaliða Maí 2026 – Um miðjan maí geta skráðir sjálfboðaliðar byrjað ferlið við að velja sér verkefni Febrúar 2027 – Lokað fyrir umsóknir í að velja verkefni Apríl 2027 – Opinberað hvaða hlutverk sjálfboðaliðarnir fengu. Fjarþjálfun hefst fyrir hlutverkin frá apríl til júní Júlí 2027 – Þjálfun á staðnum þegar sjálfboðaliðarnir mæta á staðinn Skemmtileg og þroskandi upplifun sjálfboðaliða Þrátt fyrir að sjálfboðaliðarnir eru að koma á mótið til þess að gefa frá sér vinnu þá á þessi reynsla líka að vera skemmtileg! Mótið vill tryggja að sjálfboðaliðarnir fái líka tækifæri til að njóta sín og hafa gaman á meðan þau stuðla að velgengni mótsins. IST- upplifunin er hönnuð til að efla, styðja og fagna hverjum sjálfboðaliða og tryggja að tíminn á Jamboree snúist ekki einungis um að sinna skyldum, heldur einnig um að vaxa, læra og skapa minningar. Til að tryggja jákvæða upplifun sjálfboðaliðanna mun mótið leggja áherslu á eftirfarandi þætti: Virk þátttaka Hver sjálfboðaliði fær tækifæri til að velja hlutverk sem fellur að sínu áhugasviði og hæfni. Til að tryggja að öll séu vel undirbúin fyrir hlutverkið verður bæði rafræn fræðsla fyrir mótið og þjálfun þegar komið er á staðinn. Einnig mun mótið senda frá sér gagnleg ráð, mikilvægar upplýsingar og hlýjar móttökur fyrir hvert hlutverk svo öll séu örugg og tilbúin fyrir sín verkefni þegar kemur að mótinu. Stuðningur Á meðan að mótinu stendur verður sífellt boðið upp á tækifæri til náms í gegnum fjölbreyttar fræðslur, vinnustofur og smiðjur. Sem getur nýst sjálfboðaliðunum langt umfram mótið sjálft. Mótið mun vera með sérstakt endurmats kerfi sem gerir sjálfboðaliðunum kleift að deila hugmyndum sínum, áskorunum og koma ráð eða úrbætur til að tryggja að raddir sjálfboðaliðanna fái að heyrast. Viðurkenning Sérstök sjálfboðaliða dagskrá verður til staðar svo sjálfboðaliðar geta skapað sína eigin persónulegu leið í gegnum Jamboree. Sú leið mótast af áhuga þeirra, áskorunum og þekkingu og gerir IST kleift að velja og skapa hluta af sinni eigin upplifun. Fá IST-liðar tækifæri til að uppgötva skemmtilegar, ævintýralegar og gagnvirkar athafnir sem auðga Jamboree-upplifunina, hvort sem þetta er í fyrsta skipti eða í tíunda sinn sem þeir taka þátt sem IST. Hægt er að vinna tvö sjálfboðaliðamerki annars vegar the IST Experience Award sem viðurkennir vinnu, þjálfun og framlag sjálfboðaliða á einstakan hátt. Svo hins vegar The Thank You Programme sem veitir hverjum sjálfboðaliða stafrænt viðurkenningarskírteini, og þeir sem ganga lengra en ætlast er til fá aukið skírteini sem undirstrikar framúrskarandi þjónustu þeirra. Þátttökugjöld IST 535.000,- kr ISK Innifalið í verði: Þátttökugjöld til mótsins - 201.600,- Eftirmótsupplifun í Kraká - 110.500,- Einkenni - 32.000,- Annar kostnaður - 190.900,- Sameiginlegur búnaður og flutningur búnaðar til og frá móti t.d. tjöld fyrir allan fararhópinn, sem hefur ekki verið síðustu mót Fararstjórn og undirbúningsferðir fararstjóra til Póllands Skrifstofu- og ófyrirséður kostnaður
February 2, 2026
Opið er fyrir umsóknir þátttakanda á alheimsmóti skáta í Póllandi 2027. Hvað felst í því að vera þátttakandi á Alheimsmóti ? Þátttakendur á alheimsmóti verða vera á aldrinum 14 – 17 ára þegar mótið byrjar 30. júlí 2027 (fædd á bilinu 30. júlí 2009 – 30. júlí 2013). Níu skátum er raðað saman í einn skátaflokk með einum foringja og fjórir flokkar saman mynda eina sveit. Íslenski fararhópurinn mun fara út með 5 sveitir og því einungis 180 pláss fyrir íslenska þátttakendur. Fararhópurinn mun hittast fyrir ferðina á undirbúningsfundum og í sveitarútilegum þar sem hópnum er hristað saman og einnig verður farið yfir ferðalagið og dagskrá mótsins til að undirbúa þátttakendurna sem best. Hér eru drög af ferðafyrirkomulagi hópsins með fyrirvara á breytingum þegar nær dregur ferðinni. 27. júlí 2027 - IST flýgur út 29. júlí 2027 - Aðalhópurinn flýgur út 30. júlí 2027 - Mótssetning 8. ágúst 2027 - Mótsslit 9.-13. 2027 - Mótsslit Hvað kostar ? Verðið fyrir þátttakanda er 572.000 kr. Athugið að þetta er verð án flugs. Innifalið í verði: Þátttökugjöld til mótsins - 224.000,- Eftirmótsupplifun í Kraká - 110.500,- Einkenni - 32.000,- Annar kostnaður - 205.500,- Sameiginlegur búnaður og flutningur búnaðar til og frá móti t.d. tjöld fyrir allan fararhópinn, sem hefur ekki verið síðustu mót Sveitarstarf fyrir mót Fararstjórn og undirbúningsferðir fararstjórnar til Póllands Skrifstofu- og ófyrirséður kostnaður Þau sem vilja taka þátt eru beðin um að lesa vel skilyðrin hér að neðan og fylla síðan út umsóknareyðublaðið. Umsóknarfresturinn er til og með 1. apríl 2026 Ef það eru einhverjar spurningar um hlutverkið þá hvetjum við ykkur til að hafa samband við fararstjórana á netfangið jambo2027@skatarnir.is. Skilyrði fyrir þátttakendur Vera orðin 14 ára og ekki orðin 18 ára þegar mótið hefst, 30. júlí 2027 Hafa farið á a.m.k. fjögurra nátta skátaviðburð og gist í tjaldi allan tímann Hafa unnið sér inn færnimerkin: Skyndihjálp Hnífur Útieldun Vegna víðáttumikils mótsvæðis þarf þátttakandi að vera í góðu líkamlegu formi og geta fengið a.m.k. 10 kílómetra á dag (nema ef um sérstök frávik er að ræða) Meðmæli frá sveitarforingja og einum úr félagaþrennunni þar sem hún er starfandi í félaginu, annars félagsforingja Góð heilsa þar sem að á mótinu er mikil útivera og dagskrá sem krefst mikillar hreyfingar í +25°C hita og því mikilvægt að þátttakendur séu líkamlega hraustir Þekki skátalögin og geti haft þau að leiðarljósi í allri vegferðinni í kringum mótið og í samskiptum við aðra. Hafa kynnt sér siðareglur Æskulýðsvettvangsins Hafa kynnt sér samskipta – og siðareglur þátttakanda mótsins sem allir þátttakendur þurfa að lesa yfir og samþykkja áður en þau fara á mótið Hafa kynnt sér 2. grein reglugerðar Bandalags íslenskra skáta um utanferðir skáta . Taka þátt í undirbúningsfundum og/eða útilegum sveitarinnar og fararhópsins til að tryggja að þátttakandi sé vel upplýstur og undirbúinn fyrir ferðina t.d.: Hittingur fararhópsins á Landsmóti skáta á Hömrum 2026 Sveitarútilegur Undirbúningsfundir sveitarinnar Geta borið allan farangurinn sinn í einum bakpoka (18-20 kg) með minni dagspoka í u.þ.b. 30 mínútur (möguleg ganga frá rútunni að tjaldsvæðinu) Hafa andlega burði til að búa þétt við frumstæðar aðstæður í fjölbreyttri mannflóru og miklu áreiti í þrjár vikur fjarri foreldrum/forráðafólki Hafa jákvætt viðhorf gagnvart nýjum reynslum, ólíkum menningarheimum og að kynna íslenskt skátastarf á alþjóðlegum vettvangi
January 29, 2026
Stjórn Bís leitar nú að nýjum alþjóðafulltrúa WOSM til tveggja ára
January 26, 2026
  Alþjóðaráð leitar að bæði þátttakendum og foringjum til að taka þátt í Nordic Adventure Race á vesturströnd Noregs,  10-16. […]
January 20, 2026
Houens Odde er stærsta skátamiðstöð í Norður-Evrópu, staðsett í Danmörku. Houens Odde er skagi staðsettur í hjarta Danmerkur, umkringdur vatni. Á skaganum eru 15 tjaldsvæði, sum inni í skógi en önnur á opnum svæðum. Hægt er að skipuleggja sína eigin ferð með skátasveitinni sinni, og skipuleggja dagskrá innan- og utandyra. En einnig er hægt að taka þátt í skipulagðri dagskrá miðstöðvarinnar. Danskir sjálfboðaliðar kallast „Houmen“ og sjá um að skipuleggja dagskrá og fleira fyrir skáta og skátaforingja bæði frá Danmörku og allstaðar að úr heiminum. Hægt er að gerast sjálfboðaliði frá 2 – 12 mánuðum í senn ef þú ert á aldrinum 18 – 30 ára. Einnig er hægt að gerast sjálfboðaliði í styttri tíma yfir sumarið. Til að fá nánari upplýsingar er hægt að skoða þessa síðu hér.

Share this article